4️⃣ CZWARTEK | Świat

WIADOMOŚCI I CIEKAWOSTKI Z POLSKI I ZE ŚWIATA

 

RUSZA BUDOWA PIERWSZEJ POLSKIEJ ELEKTROWNI JĄDROWEJ

Generalny wykonawca pierwszej polskiej elektrowni jądrowej – firma Bechtel – oficjalnie przejął od Polskich Elektrowni Jądrowych zarządzanie terenem budowy w Lubiatowie-Kopalinie (gmina Choczewo, Pomorze). W uroczystości przekazania placu budowy uczestniczyli m.in. minister energii Miłosz Motyka, przedstawiciele PEJ, Bechtela oraz ambasador USA w Polsce. Minister podkreślił, że inwestycja jest jednym z najważniejszych projektów strategicznych dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Równocześnie rozpoczęły się pierwsze roboty ziemne, które na zlecenie Bechtela realizuje Budimex. Obejmą one m.in. niwelację terenu, budowę dróg tymczasowych, systemów odwodnienia oraz zaplecza technicznego i logistycznego. Prace przygotowawcze potrwają do pierwszego kwartału 2029 roku i mają przygotować ponad 300-hektarowy teren pod budowę reaktorów jądrowych.

Od 2020 roku spółka podpisała około 475 umów z polskimi firmami o łącznej wartości przekraczającej 1,2 mld zł, w tym z 77 przedsiębiorstwami z Pomorza. Bechtel zakończył już część badań geologicznych, wykonując ponad 200 odwiertów i analizując około 10 tys. próbek gruntu, co ma zapewnić bezpieczne posadowienie przyszłej elektrowni.

 

PAPIEŻ LEON XIV ODWIEDZI POLSKĘ

Ministerstwo Spraw Zagranicznych rozpoczęło przygotowania do planowanej wizyty papieża Leona XIV w Polsce w 2028 roku. Temat pielgrzymki był przedmiotem spotkania szefa MSZ Radosława Sikorskiego z przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski, abp. Tadeuszem Wojdą. Resort podkreślił, że wydarzenie ma charakter ponad podziałami i będzie wspólnym przedsięwzięciem władz państwowych oraz Kościoła.

MSZ poinformowało, że formalne zaproszenia do odwiedzenia Polski przekazali papieżowi prezydenci Andrzej Duda i Karol Nawrocki, premier Donald Tusk oraz Konferencja Episkopatu Polski. Ministerstwo będzie koordynować przygotowania po stronie rządowej, a po ustaleniu terminu wizyty powołany zostanie specjalny zespół organizacyjny.

Resort przypomniał, że Polskę odwiedziło dotąd trzech papieży – dziewięciokrotnie Jan Paweł II, Benedykt XVI w 2006 roku oraz Franciszek podczas Światowych Dni Młodzieży w 2016 roku. Tymczasem Watykan ogłosił, że jeszcze w tym roku Leon XIV odwiedzi Francję oraz odbędzie pierwszą podróż do Ameryki Południowej, obejmującą Urugwaj, Argentynę i Peru.

 

WROCŁAWSCY NAUKOWCY DOKONALI PRZEŁOMOWEGO ODKRYCIA

Naukowcy z Politechniki Wrocławskiej we współpracy z amerykańską firmą biotechnologiczną Genentech opracowali nową metodę hamowania pyroptozy – zapalnej formy śmierci komórki. Wyniki badań, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Nature”, pokazują, że specjalnie zaprojektowane inhibitory mogą przenikać do komórek wyłącznie przez pory powstające w ich błonie, zatrzymując proces prowadzący do silnego stanu zapalnego.

Nowa strategia może mieć znaczenie w leczeniu chorób związanych z nadmierną reakcją zapalną, takich jak sepsa, zespół ostrej niewydolności oddechowej czy ciężkie postacie COVID-19. W badaniach laboratoryjnych część komórek udało się uratować nawet po rozpoczęciu procesu obumierania, a w modelu zwierzęcym zaobserwowano wyraźne ograniczenie poziomu prozapalnych cytokin.

Autorzy podkreślają, że opracowane związki nie są jeszcze gotowym lekiem i wymagają dalszych badań. Odkrycie otwiera jednak nowy kierunek w poszukiwaniu precyzyjnych terapii przeciwzapalnych. Projekt powstał dzięki współpracy polskich naukowców z Genentech i był finansowany m.in. przez Narodowe Centrum Nauki.

 

KOREA PÓŁNOCNA ZAOSTRZYŁA TON WOBEC JAPONII

Korea Północna zagroziła podjęciem nowych działań wojskowych w odpowiedzi na rozbudowę potencjału obronnego Japonii i zacieśnianie jej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. W oświadczeniu opublikowanym przez państwową agencję KCNA Kim Jo Dzong, siostra przywódcy Kim Dzong Una, oskarżyła Tokio o odchodzenie od powojennej polityki pacyfizmu i dążenie do uzyskania zdolności do przeprowadzania uderzeń wyprzedzających.

Japonia odrzuciła te zarzuty, podkreślając, że rozwija swoje siły zbrojne wyłącznie w celach obronnych i zgodnie z konstytucją oraz prawem międzynarodowym. Tokio potwierdziło także przeprowadzenie pierwszego testu pocisku manewrującego Tomahawk i zapowiedziało zakup do 400 takich rakiet do końca roku fiskalnego 2027. Władze Japonii wskazują, że największym zagrożeniem dla bezpieczeństwa kraju pozostają działania militarne Korei Północnej.

Napięcia między oboma państwami pogłębiają także historyczne zaszłości związane z japońską okupacją Półwyspu Koreańskiego oraz rosnąca rywalizacja w regionie Azji i Pacyfiku. Równocześnie Korea Północna kontynuuje rozbudowę własnego potencjału militarnego i utrzymuje, że pozostanie państwem posiadającym broń jądrową.

 

NAJWAŻNIEJSZA WYSPA ŚWIATA PRZYGOTOWUJE SIĘ NA NAJGORSZE

Na Tajwanie rozpoczęły się doroczne manewry wojskowe Han Kuang, których scenariusz zakłada odparcie ewentualnej inwazji Chin. W ćwiczeniach uczestniczy około 20 tys. rezerwistów, a armia testuje m.in. obronę plaż, koordynację różnych formacji oraz nowe procedury dowodzenia. Równolegle prowadzone są ćwiczenia obrony cywilnej z udziałem samorządów, szkół, szpitali i przedsiębiorstw.

Władze w Tajpej intensywnie wzmacniają zdolności obronne, rozwijają produkcję dronów i przygotowują mieszkańców na ewentualny konflikt. Cywile uczestniczą w szkoleniach z obsługi broni i dronów, a w planach jest także budowa wielowarstwowego systemu obrony powietrznej. Działania te są odpowiedzią na coraz częstsze chińskie manewry i patrole wojskowe wokół wyspy oraz rosnącą presję ze strony Pekinu.

Większość mieszkańców Tajwanu sprzeciwia się zjednoczeniu z Chinami. Według lipcowego sondażu 61,7 proc. badanych odrzuca taką możliwość, podczas gdy zaledwie 1,5 proc. opowiada się za szybkim przyłączeniem wyspy do Chińskiej Republiki Ludowej. Jednocześnie trwa debata polityczna dotycząca skali wydatków na obronność i dalszego dozbrajania kraju.

 

SKARB SPRZED 3 TYS. LAT NA CZESKICH BAGNACH

Archeolodzy odkryli na dawnych mokradłach w pobliżu czeskiego miasta Kojetín wyjątkowy skarb z późnej epoki brązu. Znalezisko obejmuje m.in. brązowe sierpy, fragment miecza, ozdoby i sztabki brązu. Badacze uważają, że przedmioty nie zostały ukryte jako zapas cennego metalu, lecz celowo złożone w ramach rytuału ponad trzy tysiące lat temu.

Skarb odnaleziono podczas prac archeologicznych towarzyszących modernizacji linii kolejowej Brno–Přerov. Analizy wykazały, że część przedmiotów została umyślnie uszkodzona już po zakończeniu użytkowania, co – w połączeniu z miejscem odkrycia – wskazuje na ich rytualny charakter. Podobne depozyty z epoki brązu znajdowano wcześniej na terenach podmokłych w różnych częściach Europy.

Naukowcy podkreślają, że odkrycie dostarcza cennych informacji o wierzeniach społeczności zamieszkujących środkowe Morawy w późnej epoce brązu. Wszystkie zabytki są obecnie poddawane konserwacji i szczegółowym badaniom, które mają pomóc wyjaśnić znaczenie tego niezwykłego depozytu.